me je prvi veliki saveznik Centralnih sila na Balkanu praktično izbačen iz rata, a put prema oslobađanju Srbije otvoren je iz pravca juga.
Gde se nalazilo Dobro polje?
Dobro polje se nalazilo u planinskom prostoru Solunskog, odnosno Makedonskog fronta. Dostavljeni materijal opisuje taj front kao prostor izuzetno teških vojnih uslova, sa položajima u planinama, dolinama i na visovima koji su dosezali i preko 2.000 metara nadmorske visine.
Upravo takav teren davao je dodatnu težinu proboju. Nije se radilo o brzom prodoru preko ravnice, već o napadu na utvrđene planinske položaje. Zato je uspeh srpske i francuske pešadije kod Dobrog polja imao još veći značaj.
Proboj kod Dobrog polja ukratko
Tema: Proboj kod Dobrog polja
Godina: 1918.
Front: Solunski front
Glavni pravac: planinski prostor Dobrog polja
Savezničke snage: srpska vojska, francuske snage, uz podršku ostalih savezničkih jedinica na širem frontu
Ključni komandant savezničke vojske na istoku: general Franše d’Epere
Glavni rezultat: probijanje bugarske linije, bugarsko primirje krajem septembra i ubrzano oslobađanje Srbije
Širi značaj: slom bugarske odbrane i udarac Centralnim silama u završnici rata
Ko su bile glavne ličnosti?
U dostavljenom materijalu posebno se izdvaja general Franše d’Epere, koji je 1918. preuzeo komandu i pod čijim je vođstvom pokrenuta odlučujuća ofanziva. Njegova uloga predstavljena je kao ključna promena u rukovođenju savezničkom vojskom na istoku.
Sa srpske strane, u materijalu se naglašava uloga srpske Druge armije, koja je sa dve francuske divizije u prvoj liniji izvršila veliki prodor preko planina Dobrog polja. Posle proboja, obe srpske armije nastavile su gonjenje neprijatelja i sprečile pokušaje bugarskih rezervi da zaustave raspad fronta.
Zašto je proboj bio toliko važan?
Proboj kod Dobrog polja pokazao je da Solunski front nije bio sporedno ratište bez odlučujućeg značaja. Naprotiv, septembarska ofanziva potvrdila je strateški značaj Balkana. Ona je pokazala da se udarcem sa juga mogu pokrenuti događaji koji će ubrzati slom Centralnih sila.
Materijal navodi da su srpske i francuske snage probile bugarske linije u središnjem delu planinskog masiva Moglene, a zatim su savezničke snage napredovale prema gornjem Vardaru i Skoplju. Time su neprijateljske snage presečene na dva dela. U roku od 15 dana Bugari su kapitulirali.
Koje su bile posledice proboja?
Posledice su bile brze i dalekosežne. Bugarska je krajem septembra zaključila primirje. Posle toga usledilo je napredovanje savezničke vojske prema severu. Srpska Prva armija i francuska konjica prodrle su ka Moravskoj dolini. Oslobođenje Niša uništilo je nadu nemačke vrhovne komande da se na Balkanu organizuje novi front koji bi pomogao Austrougarskoj da izbegne slom.
Do 1. novembra 1918. oslobođena je čitava teritorija nekadašnje Kraljevine Srbije. Time je proboj kod Dobrog polja prerastao iz lokalne vojne pobede u događaj koji je otvorio put povratku srpske vojske u zemlju.
Koliko su bili veliki srpski gubici?
Dostavljeni materijal navodi da je završna ofanziva u septembru 1918. srpsku vojsku koštala 681 poginulog, 3.206 ranjenih i 132 nestala. Ukupni saveznički gubici iznosili su 16.200 ljudi, od čega 4.000 mrtvih i nestalih.
Te brojke pokazuju cenu pobede. Proboj je bio munjevit u posledicama, ali nije bio lak. Iza brzog napredovanja stajali su ljudi koji su se, posle povlačenja preko Albanije, oporavka na Krfu i godina čekanja na Solunskom frontu, vratili u borbu za oslobođenje Srbije.
Zašto je ova bitka važna za Srbiju i Niš?
Za Srbiju, proboj kod Dobrog polja značio je početak kraja okupacije. Za Niš, njegov značaj je posebno vidljiv u nastavku operacija. Materijal naglašava da je prodor srpske Prve armije i francuske konjice u Moravsku dolinu, kao i oslobođenje Niša, srušio nemačke planove o stvaranju novog balkanskog fronta.
Zato se Dobro polje ne može posmatrati odvojeno od oslobođenja Niša i Srbije. To je bio početni udar koji je otvorio kapiju povratka. Ono što je počelo u planinama Solunskog fronta završilo se oslobođenjem zemlje koja je tri godine ranije bila prisiljena na povlačenje, ali ne i na predaju.
Proboj kod Dobrog polja ostao je jedan od onih trenutaka u kojima se istorija ubrzava. Posle godina iscrpljivanja, bolesti, rovova i čekanja, srpska vojska je krenula napred. Ne više u povlačenje, već kući.
Korišćeni izvori
- Serbia 1914–1918, Mile Bjelajac.
- The Forgotten Front: The Macedonian Campaign 1915–1918.
- Sa svih strana srpski dobrovoljci 1912–1918, Ilija Petrović.
- First Battle Line on Salonica Front 1916–1918, Oliver Cakov.
