Unikatno otkriće na prostoru Balkana
Arheološko otkriće kod Niša, u ataru sela Malča, donelo je važno saznanje o prošlosti ovog prostora. Na južnom delu lokaliteta Orničje, arheolozi su otkrili izuzetno retko i do sada nepoznato kružno utvrđenje sa koncentričnim rovovima i palisadama, nastalo u ranom bronzanom dobu.
Ovakve strukture poznate su u centralnoj Evropi kao rondeli, i obično datiraju iz neolita. Međutim, primer iz Malče je značajno mlađi i predstavlja prvi takav nalaz iz bronzanog doba u Srbiji.
Šta je Rondel?
Rondel je termin koji označava kružno praistorijsko utvrđenje, građeno zemljanim radovima: iskopani su rovovi u koncentričnim krugovima, a unutar njih su podizane palisade – ograde od drvenih stubova. Ove strukture mogle su služiti različitim svrhama: kao kultni centri, naselja, astronomske tačke ili čak odbrambeni objekti.
U širem evropskom kontekstu, poznati su desetinama primera ovakvih građevina, najviše u Nemačkoj, Češkoj i Poljskoj, ali su na Balkanu izuzetna retkost.
Otkriće uz pomoć novih tehnologija
Lokalitet je prepoznat zahvaljujući savremenim metodama. Geomagnetska ispitivanja i georadarsko snimanje iz drona omogućili su stručnjacima da precizno mapiraju kružne rovove bez direktnog kopanja. Istraživanja su sproveli stručnjaci Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture Petrovaradin, u saradnji sa Zavodom iz Niša.
Naselje kroz epohe
Orničje se nalazi na uzvišenju iznad reke Nišave i već je poznato po značajnim rimskim ostacima. Samo tridesetak metara od novootkrivenog utvrđenja nalazi se horeum iz rimskog doba, objekat za čuvanje žita iz kraja 3. i početka 4. veka. Ta prostorna blizina ukazuje na višeslojni značaj lokaliteta, koji je očigledno bio korišćen i poštovan kroz različite epohe.
Otkriće kružnog praistorijskog utvrđenja kod Niša predstavlja jedan od najznačajnijih arheoloških nalaza u Srbiji u poslednjih nekoliko decenija. Donosi nova saznanja o bronzanom dobu na Balkanu i otvara vrata za dalja naučna istraživanja o civilizacijama koje su ovaj prostor koristile hiljadama godina pre nas.
